Trwa ładowanie...

Polskie stroje ludowe

Polskie stroje ludowe dziś kojarzą się z przeszłością, jednak dla wielu z nas są elementem regionalnej tożsamości. Jakie funkcje pełniły dawniej, a jakie pełnią obecnie? Przeczytajcie, jak wyglądają stroje ludowe różnych zakatków kraju.

Zobacz film: "Wysokie oceny za wszelką cenę"

spis treści

1. Polskie stroje ludowe dawniej i dziś

Polska stroje ludowe ma jedyne w swoim rodzaju. Budzą zachwyt na całym świecie. W różnych regionach kraju prezentują się inaczej, co ma związek m.in. z warunkami klimatycznymi, typem gospodarki czy historią miejsca, w których powstawały.

Strój ludowy był noszony od święta. Był to reprezentacyjny element garderoby, wkładany m.in. na obrzędy związane ze świętami w kościele katolickim, a także na wesela i pogrzeby.

Dziś stroje ludowe szyte są najczęściej na potrzeby muzeów i zespołów folklorystycznych. Wyjątkiem jest strój zakopiański, który do dziś zajmuje szczególne miejsce w garderobie górali. Ubierają go m.in. w dniu ślubu, chrzcin oraz na uroczystości kościelne.

Stroje regionalne były bardzo szanowane. Dbano o nie w sposób szczególny. Niekiedy też przekazywano je z pokolenia na pokolenie.

"Chłopi" - streszczenie szczegółowe tomu I
"Chłopi" - streszczenie szczegółowe tomu I

Wśród lekur w szkole średniej są "Chłopi". Streszczenie powieści Władysława Reymonta może okazać się

przeczytaj artykuł

2. Jakie są stroje ludowe?

2.1. Pomorze

  • strój kaszubski
  • strój kociewski
  • strój borowiacki
  • strój mazurski

2.2. Wielkopolska i Kujawy

  • strój kujawski
  • strój pałucki
  • strój biskupiański
  • strój szamotulski
  • strój krajeński
  • strój kościański

2.3. Śląsk

  • strój karkonoski
  • strój wrocławski
  • strój cieszyński
  • strój pszczyński
  • stroje Górali śląskich
  • strój Górali czadeckich
  • strój Lachów śląskich

2.4. Mazowsze, Sieradzkie i Łęczyckie

  • strój łęczycki
  • strój sieradzki
  • strój krzczonowski
  • strój łukowski
  • strój radzyński
  • strój łowicki
  • strój sannicki
  • strój kołbielski

2.5. Małopolska

  • strój krakowski
  • strój Lachów sądeckich
  • strój opoczyński
  • strój świętokrzyski
  • strój pogórzański
  • Strój Górali podhalańskich
  • strój górali beskidzkich
  • strój górali podhalańskich
  • strój górali żywieckich
  • strój spiski
  • strój orawski
  • strój górali sądeckich
  • strój łemkowski
  • strój bojkowski

3. Jak wygląda strój ludowy?

Polski strój ludowy składał się z kilku elementów. I tak np. strój śląski z okolic Bytomia prezentował się następująco:

  • mężczyźni nosili kapelusze (kanie, a zimą tchórzówki), koszule szyte były z lnu lub bawełny z kołnierzykiem ozdobionym mereżką, pod którym wiązano jedwabną chustę; spodnie (tzw. jelenioki) szyte były z żółtej irchy; kamizelka (bruclek) zapinana była na ozdobne metalowe guziki; buty były czarne z cholewami (tzw. kropy)
  • panny zakładały na głowę wianek ze sztucznych kwiatów i błyskotek z długimi wstęgami z tyłu, mężatki – czepiec; koszule były gładkie; spódnice szyte były z kilku metrów tkanin (z tyłu ułożone w fałdki, z przodu gładkie), zakładano na nie fartuch (zapaskę); kobiety nosiły też gorsety szyte z jednobarwnych sukiennych tkanin.

Kobiecy strój ludowy Śląska uzupełniały wstążki i biżuteria, zwłaszcza korale noszone po kilka sznurów.

Arktyka – czym się wyróżnia ten wyjątkowy region? Lokalizacja, zwierzęta, temperatura
Arktyka – czym się wyróżnia ten wyjątkowy region? Lokalizacja, zwierzęta, temperatura

Arktyka to rozległy obszar obejmujący daleką północ. Zamieszkują go zwierzęta przystosowane do specyficznych

przeczytaj artykuł

3.1. Śląski strój ludowy (elementy)

Części stroju ludowego na przykładzie stroju śląskiego z okolic Bytomia:

  • bizoki (sukienne spodnie z długimi prostymi nogawkami, czarne lub granatowe)
  • bruclek (męska kamizelka)
  • chwost (zdoba męskich okryć wierzchnich)
  • ciasnocha (płócienna koszula kobieca)
  • galanda (wieniec z kolorowych sztucznych kwiatów z czerwoną różą na środku)
  • jakla (wierzchnie okrycie kobiece)
  • jedbowka (jedwabna chustka)
  • jelenioki (irchowe spodnie)
  • kabotek (płócienna koszula z sięgającymi do łokcia rękawami)
  • kamzela (męski kaftan z rękawami)
  • kania (męski filcowy kapelusz)
  • kiecka (spódnica z doszytym stanikiem)
  • płoszcz (męskie okrycie wierzchnie sięgające do połowy łydek)
  • purpurka (płócienna czerwona chustka)
  • stanik (górna część kiecki)
  • stanik z kiełbasą (stanik z watowaną i pikowaną podkładką doszytą w pasie)
  • szaltuch (chustka noszona jako okrycie wierzchnie)
  • sztyblety (obuwie męskie z gumowymi klinami po bokach)
  • tchórzówka (męska czapka noszona zimą)
  • wierzcheń (sukienny gorset)

4. Stroje ludowe polski – ciekawostki

Stroje ludowe zmieniały się na przestrzeni lat, przede wszystkim pod wpływem mody obowiązującej wśród bogatszych mieszkańców miast i dworów. Nawiązywano też do wojskowych mundurów.

Inne były też stroje panien i kawalerów, a inne mężatek i żonatych. Młodzi mieli pozwolenie na tkaniny jasne, wyraziste. Młodzi mężczyźni zdobili swoje kapelusze. Nosili też bardziej ozdobne kamizelki i kaftany.

Dopływy Wisły i najważniejsze informacje dotyczące królowej polskich rzek
Dopływy Wisły i najważniejsze informacje dotyczące królowej polskich rzek

Dopływy Wisły to zagadnienie omawiane w trakcie lekcji geografii. Warto je znać nie tylko dlatego, by

przeczytaj artykuł

Stroje ludowe przestały być powszechnie ubierane na przełomie XIX i XX wieku, i co ciekawe, szybciej do szafy odwiesili je mężczyźni.

Jesli chcecie razem z dzieckiem poszerzyć wiedzę na ten temat i dowiedzieć się, jak wyglądają stroje ludowe w Polsce, możecie zajrzeć do Atlasu Polskich Strojów Ludowych. Jest to seria wydawnicza Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, która ukazuje się od 1949 r. W poszczególnych zeszytach szczegółowo opracowano stroje ludowe z poszczególnych regionów Polski.

Polecane dla Ciebie
Pomocni lekarze
Szukaj innego lekarza
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.